LEADERSHIP & EXECUTIVE COACHING: Khai vấn lãnh đạo - Đổi mới và nâng tầm tổ chức

Đã cập nhật: 27 thg 7


Ngày 21/7 vừa qua, Coach Hermann - Cựu chủ tịch ICF Singapore và Coach Quách Hương - Founder Coach For Life đã có buổi chia sẻ rất hay và ý nghĩa với các quản lý lãnh đạo. Buổi chia sẻ mang đến nhiều thông tin và kinh nghiệm hữu ích về Leadership & Executive Coaching qua góc nhìn từ tổ chức và góc nhìn từ các nhà lãnh đạo. Bên cạnh đó, diễn giả còn chia sẻ về những yếu tố để trở thành Leadership Coach, và giải đáp rất nhiều câu hỏi đến từ quản lý, lãnh đạo của các tổ chức.


Xem lại toàn bộ sự kiện tại đây.


PHẦN 1. TỔNG QUAN VỀ COACHING & EXECUTIVE COACHING

Có nhiều hình thức can thiệp của HR để giúp nhân sự ở trong tổ chức. Ở đây chúng ta sẽ phân biệt coaching với một số hình thức phổ biến:


1. Coaching với Counseling: Counseling là hình thức mà người tư vấn sẽ đưa ra lời khuyên trong khi đó coaching không đưa ra lời khuyên.

2. Coaching với Training: Đôi khi coaching cũng sẽ dẫn đến training, nhưng sẽ cá nhân hóa theo kiểu đào tạo 1-1, còn hình thức training truyền thống là việc đưa kiến thức đến nhiều người cùng một lúc.

3. Tư vấn tâm lý: Đây là hình thức giúp mọi người chữa lành một điều gì đấy như vấn đề về gia đình, về tổn thương, về việc bị xâm hại… Còn với coaching thì chúng ta làm việc với những người khỏe mạnh.

4. Mentoring: là hình thức gần với coaching nhất và đôi khi cũng rất khó để phân biệt hai hình thức này. Điểm khác nhau lớn nhất là: người mentor là chuyên gia trong lĩnh vực của họ. Trong doanh nghiệp, đó có thể là người cấp trên có thể chia sẻ lại kinh nghiệm, kiến thức.

Sự khác nhau giữa Leader và Manager?

Quản lý (Manager) là những kỹ năng, những công việc liên quan đến tính hiệu quả, có thể lập trình sẵn, máy tính có thể làm được. Còn lãnh đạo (Leader) thì không máy tính nào có thể làm được, nó liên quan đến con người, sự thay đổi, những giải pháp mới…

Khác biệt giữa Executive Coaching và Leadership Coaching?

Theo Coach Hermann:


Trước đây tôi vẫn nhận mình là một Executive Coach khi làm việc với CEO và những người ở vị trí rất cao. Nhưng sau đấy tôi nhận ra, chủ đề mà tôi nói với họ chủ yếu là về kỹ năng lãnh đạo (leadership). Sau khi đã suy nghĩ rất kỹ, tôi có thể cho các bạn một sự phân biệt cơ bản. Executive Coach làm việc với CEO hay là những người dưới CEO một lớp - những người ở trong nhóm lãnh đạo cấp cao nhất. Leadership coach làm việc với CEO, làm việc với những người lãnh đạo cấp cao nhưng cũng có thể làm việc với những quản lý cấp trung; và chỉ làm việc về kỹ năng lãnh đạo thôi.


Theo nghiên cứu của ICF về loại coaching nào mà mà các coach chuyên nghiệp đang làm, từ năm 2015 đến năm 2019, tỷ lệ leadership coach từ 25% đã tăng đến 30%; trong khi đó executive coach giảm từ 18% xuống 16%. Tôi nghĩ là sẽ có những người ở ngoài kia cũng từng như tôi, không biết là mình đang làm leadership coach cho đến khi nhận ra là phần lớn thời gian họ làm việc về leadership. Ở châu Á thì Leadership, Executive và Business coaching là ba nhóm mà thậm chí còn cao hơn tỷ lệ ở trên toàn cầu.


Ngoài ra, chúng là cũng cần biết sự khác biệt giữa executive coaching và life coaching. Leadership là những loại hình coaching mà chúng ta làm việc ở trong doanh nghiệp, có hai khách hàng là khách hàng doanh nghiệp và những cá nhân mà chúng ta coach. Trong khi đó, Life coach chỉ có duy nhất một khách hàng mà thôi. Chính vì thế, với executive coach hay leadership coach, sự phức tạp sẽ tăng lên. Chúng ta sẽ phải thỏa thuận, có hợp đồng với tổ chức, với cá nhân, có đồng thuận rõ ràng về tính bảo mật, về những giới hạn. Vì thế, leadership coach là một cái loại hình coach rất khác biệt so với các loại hình khác.

Coach Quách Hương chia sẻ:


Bản chất của leadership coaching là giúp cho người quản lý hoặc lãnh đạo có khả năng tập hợp, dẫn dắt và tạo ảnh hưởng tích cực tới một nhóm người nào đó, có thể là đội nhóm của họ, để họ phát huy được trí tuệ tập thể.


Các quản lý, lãnh đạo đôi khi tập trung quá nhiều vào vai trò và trách nhiệm cá nhân mà bỏ quên vai trò chính của người lãnh đạo. Tổ chức kỳ vọng quản lý, lãnh đạo sẽ phát triển đội ngũ của họ, nhân bản những kỹ năng, điểm mạnh của họ lên và tạo ảnh hưởng mạnh mẽ đến người khác. Người lãnh đạo không phải là người biết mọi kỹ năng, mà là làm sao để kết nối, dẫn dắt, giúp cho mọi người phát huy được trí tuệ, điểm mạnh của cá nhân và tạo ra sức mạnh của tập thể.


Sau covid, sau những biến động rất lớn cả ở trên thế giới lẫn Việt Nam, kỹ năng lãnh đạo đòi hỏi ở cấp độ cao hơn nữa. Đó là làm thế nào để người quản lý, lãnh đạo không chỉ lãnh đạo bằng kỹ năng mà lãnh đạo bằng chính con người họ, bằng việc truyền cảm hứng cho người khác và là hình mẫu để cho người khác làm theo. Điều này chỉ ra rằng kỹ năng lãnh đạo ngày nay nó lại còn trở nên thách thức hơn rất nhiều so với trước kia.

PHẦN 2. GÓC NHÌN TỪ TỔ CHỨC VỀ LEADERSHIP & EXECUTIVE COACHING

Thách thức với các lãnh đạo hiện nay không phải là từ việc làm thế nào để chạy đủ KPI hay đưa ra được giải pháp cho công việc, mà là làm thế nào để có thể tập trung được đội ngũ người tài giỏi để cùng đưa con thuyền tổ chức ra khơi một cách nhanh hơn và mạnh hơn.

Qua khảo sát nhanh trong sự kiện này, hầu hết người tham gia đều công nhận là khai vấn đóng vai trò quan trọng hoặc rất quan trọng trong tổ chức và doanh nghiệp. Tuy nhiên, có đến 44% các doanh nghiệp, tổ chức chưa triển khai các chương trình khai vấn hoặc là đào tạo về kỹ năng khai vấn.



Tầm quan trọng của cả khai vấn đối với tổ chức và doanh nghiệp

Xu hướng leadership và executive coach vẫn đang tăng, bởi vì nhu cầu đang tăng lên. Những người trẻ thông minh, có chuyên môn cao nên sớm được bổ nhiệm lên vị trí quản lý. Tuy nhiên họ lại chưa được học những kỹ năng liên quan đến việc làm việc với con người, truyền cảm hứng cho người khác. Vì thế nên họ cần leadership coaching.


Trước đây, doanh nghiệp có rất nhiều lớp, và đi qua từng lớp thì các lãnh đạo sẽ học được thêm nhiều bài học. Giờ đây các doanh nghiệp có ít lớp hơn. Vì thế những bài học mà họ có được trên hành trình lên vị trí lãnh đạo cũng sẽ ít hơn. Hơn nữa, khi ở vị trí cao nhất, họ không có thời gian để tham gia những khóa học họ cần. Những bài học đến với họ từ ai đó, có thể là từ chính người executive coach. Bạn cũng có thể nghe đến cụm từ “lonely top”. Tức là những người lãnh đạo thường rất cô đơn ở vị trí cao. Họ có thể có những cái không biết rõ, nhưng không biết nói cùng ai. Họ không muốn nói với với những người ở ngay trên mình, hoặc là những người ở cấp dưới mình. Executive coach chính là người phù hợp nhất để họ có thể chia sẻ cùng.

Đâu là lý do thúc đẩy các tổ chức triển khai các chương trình khai vấn dành cho lãnh đạo cấp cao trong tổ chức của họ?

Dựa trên kinh nghiệm làm việc với các quản lý, lãnh đạo của coach Quách Hương trong hơn bốn năm, trước đây các công ty đa quốc gia hoặc có yếu tố nước ngoài mới có chương trình coach theo quy mô lớn cho đội ngũ quản lý, lãnh đạo của họ. Mặc dù lãnh đạo rất cô đơn và có nhiều nhu cầu được chăm sóc nhưng họ thường không chủ động đi tìm kiếm coach mà theo các chương trình do tổ chức của họ thiết kế. Tuy nhiên, trong khoảng hai năm gần đây đã có sự dịch chuyển rõ ràng, mạnh mẽ. Các công ty, tập đoàn của Việt Nam rất mong muốn có một chương trình để để nâng tầm lãnh đạo của họ lên. Nhóm các lãnh đạo gen Y - chủ yếu là lãnh đạo của các start-up - đã chủ động đi tìm coach. Họ là người có tư duy rất mở, khát khao phát triển bản thân và cái họ cần là họ muốn vừa được coach, vừa được mentor. Một trong những lý do họ sử dụng chương trình coaching cho lãnh đạo là nâng tầm nhóm lãnh đạo để thích ứng. Thêm nữa, đặc biệt là trong trong giai đoạn covid, các tập đoàn của Việt Nam có xu hướng muốn xây dựng văn hóa lãnh đạo ở trong tổ chức. Các lãnh đạo rất giỏi về chuyên môn, nhưng lại thiếu kỹ năng làm việc với con người và bây giờ là lúc họ bắt đầu nhận ra rằng lãnh đạo cần phải làm người truyền cảm hứng, dẫn dắt con người. Một lý do nữa là các tập đoàn nhận thấy rằng họ cũng cần phải chăm sóc lãnh đạo của họ và muốn đưa coaching vào để kích thích quá trình liên tục học hỏi, cởi mở, học hỏi và làm gương của lãnh đạo. Sẽ rất là mạnh mẽ khi nhân viên ở dưới nhìn thấy lãnh đạo ở cấp rất cao của tổ chức cởi mở nói rằng anh ấy cũng có coach, đang trong quá trình được coach, và cần phản hồi của mọi người về những khía cạnh anh có thể làm tốt hơn. Với các điều hành cấp cao thì quá trình coaching được cá nhân hóa rất cao, giống như là may đo riêng. Mỗi quản lý sẽ có những nhu cầu khác nhau, mặc dù làm cho nhiều lãnh đạo cùng lúc nhưng quá trình coach sẽ dựa theo nhu cầu thực tế của những cá nhân lãnh đạo đó trong tổ chức.


Khi lãnh đạo cần được sửa chữa về hành vi lãnh đạo chưa hiệu quả hoặc chưa thích hợp với vai trò, văn hóa của tổ chức, họ sẽ cần chương trình khai vấn cho lãnh đạo cá nhân chứ không phải ồ ạt cho tất cả mọi người.

Chương trình executive coaching sẽ khai vấn gì và khai vấn như thế nào đối với những lãnh đạo cấp cao?

Thứ nhất là cho kỹ năng. Thứ hai là cho hiệu quả công việc. Thứ ba là cho sự phát triển. Và thứ tư là quá trình chuyển hóa, chuyển đổi. Trong leadership coaching, lãnh đạo thường mang tới những vấn đề rất phức tạp. Càng ngày, việc coach cho lãnh đạo thì sẽ chuyển từ việc không tập trung quá nhiều vào giúp họ giải quyết vấn đề gì đó, mà là giúp họ phát triển kỹ năng, giúp họ chuyển hóa và phát triển. Tức là họ nâng cao được cái năng lực, nâng cao được tầm nhận thức của mình, nhìn thế giới một cách khác đi. Khi nhìn thế giới một cách khác đi, họ sẽ nhìn được nhiều thứ khác hơn nữa.

Người làm coach giống như một tấm gương. Khi người lãnh đạo nhìn vào đấy, họ sẽ nhìn thấy sự thật. Và vai trò của người coach cũng là giữ sự đồng nhất giữa ý định, giá trị mà họ trân trọng và hành vi của họ. Khi có sự chênh lệch giữa giữa ba điều này, đấy là lúc người lãnh đạo có thể học hỏi, và người coach cũng là người mà có thể nói cho lãnh đạo sự thật mà nhân viên của họ không thể nói cho họ biết.

Yếu tố cần để có một chương trình executive coaching thành công

Harvard Business Review năm 2009 đã phỏng vấn 140 chuyên gia có 10 năm kinh nghiệm làm executive coach và hầu hết những người được phỏng vấn đều đưa ra ba tiêu chí quan trọng:


Thứ nhất, là chất lượng mối quan hệ giữa người coach và coachee (người cái lãnh đạo). Coachee cần phải tin tưởng vào người coach. Nếu như không có mối quan hệ tin tưởng này thì sẽ không có coaching.

Thứ hai là sự sẵn sàng của lãnh đạo cho việc được coach. Đây là yếu tố thường bị bỏ qua nhưng lại vô cùng quan trọng. Nếu một người chưa sẵn sàng cho coach thì coaching sẽ không mang mang lại giá trị cho họ. Khi đó tổ chức cần phải đợi cho đến khi họ sẵn sàng hoặc là làm một điều gì đấy trước khi đưa họ vào chương trình coaching.


Thứ ba là sự hỗ trợ của tổ chức. Sự hỗ trợ này bao gồm rất nhiều yếu tố khác nhau.